اینکه تابلو فرمان آسانسور شما تحت حفاظت چه قطعاتی هستش ؟ اصلا چطور از اضافه بار و کاهش بار و تغییر فاز حفاظت میشه ؟ در این مقاله قطعات حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور را به صورت کامل شرح میدیم.

1- فیوز ها

خوب اینکه بگیم فیوز چند آمپر باید در قطعات حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور استفاده کنید ، خارج از این بحث هستش ولی میخوایم بپردازیم به انواع فیوز هایی که در تابلو فرمان آسانسور کاربرد دارند ولی قبلش بهتره یه یاداوری کنیم که اصلا فیوز رو چرا قرار میدن و استفاده میکنن .

خیلی ساده بگیم : اگر بخوایم از یه قسمت تابلو فرمان یا یه قطعه ای چیزی محافظت برقی ( الکتریکی ) کنیم ، میایم از فیوز که یکی از راه های جلوگیزی از آسی هستش استفاده میکنیم .

فیوز های شیشه ای

ساده ترین قطعه ای که میتونیم در حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور اسم ببریم ، فیوز های شیشه ای هستن ، که ساختار ساده ای هم دارن ، یه سیم نازک داره که داخل یه حباب شیشه ای هستش که در صورت اینکه جریان ، بیشتر از جریان تعریف شده براش ، ازش رد بشه ، اول گرم و سپس میسوزه و باعث میشه که مداری که بعد از فیوز قرار داره ، تحت محافظت باشه .

برخی ها میان به محض اینکه فیوز میسوزه ، به جای اینکه یه فیوز دیگه رو جایگزین کنن ، یه سیم جایگزین میکنن که از میزان تحمل جریان سیم آگاه نیستن ، اینبار در صورت اتصالی و عبور جریان بیش از حد تعریف شده ، مدار های الکتریکی ممکنه آسیب بد تری وارد بشه .

فیوز های مینیاتوری

فیوز های مینیاتوری هم از قطعات پر کاربرد و مشترک در بین حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور هستش ، در واقع میتونیم بگیم دو تا کارایی داره ، اگر از جریان تعریف شده بیشتر ازش عبور کنه ، فیوز به صورت خودکار قطع میشه و همچنین یه حالت کلیدی هم داره که به صورت دستی هم قطع وصل میشه .

حالا به صورت خلاصه فیوز های مینیاتوری چطور قطع میشن ؟ وقتی که جریان بیشتر از حد مجاز از فیوز رد میشه ، هسته ی رله که مغناطیس میشه باعث میشه که ضامن فیوز آزاد بشه و در لحظه فیوز قطع میشه ، برای وصل کردنشم مثل یه کلید هستش ، به سمت بالا فشار میدی اهمرش رو .

حالا یه نکته : قبل از اینکه فیوز مینیاتوری قطع شده رو وصل کنید ، از دلیل قطع شدنش آگاهی پیدا کنید و بعدش اگر مشکلی نبود وصلش کنید ، چون بعضی موقع حتما واجبه که فیوز تعویض بشه .

نکته مهم در انتخاب فیوز ها

قبل تر گفتیم که فیوز ها از مهم ترین قطعات و تجهیزات حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور هستند ولی یکی دیگه از شاخصه هایی که اهمیت بالایی داره ، بدون شک سرعت عملکردشون هم هستش ، اینکه برای کجا ، چه فیوزی با چه سرعت عملکردی استفاده کنی .

مثلا نمیشه یه فیوز تند کار رو برای یه موتور آسانسوری که از همون اول اتصالش به برق ممکنه تا پنج برابر جریان نامی اش ، از شبکه جریان دریافت کنه ، چون همون استارت اولش فیوز تند کار باعث قطع شدن جریانش میشه و از ادامه ی کار محرومش میکنه ، برای همینه که در اینطور مواردی ، فیوز کندکار یا همون فیوز C استفاده میشه .

یا مثلا برای مدار های مرتبط با روشنایی ، میشه از فیوزی که با سرعت متوسط هست عملکردش استفاده کرد ( بهشون میگن B) و برای مدار های الکترونیکی هم فیوز های تندکار استفاده کرد .

به صورت خلاصه بگیم :

• برای مدار هایی مثل موتور : فیوز مینیاتوری کند کار
• برای مدار های روشنایی اسانسور : فیوز مینیاتوری متوسط یا همون B
• برای قطعات الکترونیکی و حساس : فیوز مینیاتوری تند کار

نقص فیوز های مینیاتوری

با اینکه فیوز های مینیاتوری از پر کاربرد ترین ها در بین قطعات حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور هستند ولی یه نقص اساسی دارن ، اینکه حساسیتش بالا هستش .

اینکه میگیم حساسیتشون بالا هستش ، یعنی اینکه اگر چند باری به خاطر نوسانات قطع بشن و مجددا وصل بشن ، به خاطر گرمای محیط یا حتی بدون اینکه نوسانی وجود داشته باشه ، دوباره قطع بشن به صورت خودکار ، برای همینه که توی اینطور مواردی باید عوض بشن .

2- بیمتال

در واقع بیمتال یکی دیگه از تجهیزات حفاظت الکتریکی تابلو فرمان آسانسور هستش که خلاصه اش اگه کنیم ؛ میگیم یه قطع کنی که نوسانات جریانی رو در طی بلند مدت قطع میکنه و نحوه ی عملکردش هم افزایش طول دو تا فلز بهم چسبیده هستش که در اثر گرمایی که جریان براش بوجود میاره ، اختلاف طول بین این دو فلز هم بوجود میاد ( مثلا توی یه اختلاف دمای مشخص ، مس از آهن بیشتر کشیده و افزایش طول میگیره ).

بیمتال در واقع بر عکس فیوز های تند کار یا فیوز شیشه ها یا هر مورد دیگه ای ، سریع اصلا واکنش نشون نمیده ، هر چقدر هم این نوسان ولتاژ زیاد باشه ولی در طول زمان ، جریان اضافی وارده رو قطع میکنه و عکس العمل خودش رو نشون میده .

3- کنترل بار

اگه بیایم در مورد کنترل بار یه خلاصه بندی توضیح بدیم ، باید بگیم که سومین قطعه ی حفاظت کننده ی الکتریکی تابلو فرمان آسانسور که مستقیم روی جریانی که موتور آسانسور داره مصرف میکنه ، کامل ناظر هستش ، بنابراین از این جریانی که موتور داره مصرف میکنه ، نمونه گیری میکنه و در صورت اینکه بالاتر از موردی باشه که تنظیم شده براش ، مدارش رو قطع میکنه .

در واقع این وسیله ی حفاظتی از قطعات تابلو فرمان و آسانسور ، درسته که وجودش اهمیت بالایی داره ولی اینکه صرفا وجود داشته باشه ، ضمانت اینو نمیکنه که قطعات مهمی مثل موتور در امان و حفاظت کننده نیست بلکه اینکه به درستی هم تنظیم و به درستی هم با توجه به توان و عملکرد که دارن ، انتخاب بشن و تنظیم بشن هم اهمیت داره .

4- کنترل فاز

کنترل فاز را به صورت خلاصه وار میتونیم بگیم که برای جلوگیری از مشکلات پس از موارد زیر طراحی شده :

• جا به جایی فاز ها : توی آسانسور های دوسرعته که موتورشون دو سرعته هستش ، وقتی دو تا فاز جا به جا میشن ، جهت حرکت بر عکس میشه و مشکل زا میشه این موضوع ( در تابلو فرمان هایی مثل تابلو فرمان داتیس این مورد رفع شده )
• اضافه یا کم بودن ولتاژ در یک یا هر سه تا فاز : در صورت وجود این طور موردی ، ممکنه در نهایت سیم پیچی موتور آسانسور بسوزه .
• قطع شدن یکی از فاز ها : این موضوع هم مثل مورد بالا باعث کم شدن گشتاور خروجی موتور و در نهایت ممکنه باعث سوختن سیم پیچ موتور بشه .

برای همینه که کنترل بار و کنترل فاز دو تا از قطعه های مهم هستن در تجهیزات محافظت کننده ی قطعات الکتریکی تابلو فرمان آسانسور . نکته : هم کنترل بار و هم کنترل فاز در وصل شدن تاخیر دارن .

5- محافظ دیجیتالی موتور

محافظ دیجیتالی موتور آسانسور در واقع برای آسانسور های دو سرعته ، از یه کنترل فاز و دو تا کنترل بار تشکیل شده که نمونه گیری دقیقی از جریان و ولتاژ موتور به شل دقیق داره و به همین دلیل کسینوس فی واقعی موتور و فرکانس شبکه رو بدست میاره به صورت دقیق ، از ویژگی های این محافظت کننده ی قطعات الکتریکی تابلو فرمان آسانسور میتونیم بیان کنیم :

• برنامه ریزی و کنترل روی مصرف برق در زمان بندی های مختلف
• تنظیم جریان استارت موتور
• تنظیم جریان نامی در سرعت تند و کند موتور های دو سرعته
• ناظر بر ویژگی های ولتاژ شبکه
• ثبت خطا و نوسان هایی که پیش اومده به همراه زمانی که این اتفاق افتاده

6-کلید های حرارتی – مغناطیسی

برای توان های مختلف موتور های آسانسوری ما نمیتونیم یه کلید مینیاتوری براشون در نظر بگیریم بلکه به جاش میایم از کلید های حرارتی – مغناطیسی استفاده میکنه برای حفاظت بیشتر .

به این منظور بتونن هم در برابر نوساناتی که دراز مدت هستن واکنش نشون بدن مثل بیمتال و هم در برابر نوسانات ناگهانی واکنش نشون بدن مثل کلید مینیاتوری ، بنابراین این خاصیت رو کلید های حرارتی مغناطیسی داره که به ترتیب اونها را شرح دادیم و هر قسمت ازش پیچ تنظیم کننده داره و قابل تنظیمه .