اینکه در شرایط ضروری مثل آتش سوزی میشه به هر نوع آسانسور راعتماد کرد یا خیر مسئله ای است که همواره ذهن افراد را در گیر کرده است بنابراین در اینجا میخواهیم در مورد آسانسور آتشنشان یا همون آسانسور آتش نشانی در ساختمان و آپارتمان ها و موارد استانداری ، اجرایی و دیگر موارد آن صحبت کنیم .

مشخصات آسانسور آتشنشان

همین ثانیه که شما در حال خواندن این مطلب هستید ، تمام استاندارد های معتبر جهانی بر این نظریه و اصول واقف هستند که آسانسور آتش نشان برای تخلیه ی افراد همه ی اون آپارتمان باید بتواند تخلیه کند که از این حیث افراد میتوانیم معلولان ، افراد مسن و حتی کودکان را در اولویت قرار بدیم.

به صورت خلاصه بندی شده یکسری اطلاعات در اینجا به صورت موردی در مورد ویژگی ها و مشخصات و اصول آسانسور آتشنشان ذکر می کنیم که به ترتیب همگی آن توضیح کامل خواهیم داد ، بنابراین یک آسانسور آتشنشان مشخصات زیر را حتما دارد:

• 1-ظرفیت حداقلی یک آسانسور آتشنشان باید کابین 8 نفره یعنی ظرفیت حمل و نقلی 630 کیلو گرمی باشد
• 2-بالاترین زمانی که از اخرین طبقه به پایین ترین طبقه باید نفرات را جا به جا کند ، 1 دقیقه است.
• 3-حداقل عرض ورودی درب تمام اتوماتیک آن 80 سانت
• 4-حداقل ارتفاع کف تا سقف کابین به صورت مفید 200 سانت باشد
• 5-حداقل زمان دوام دیواره چاه آسانسور در برابر حریق باید 60 دقیقه باشد ( گاهی اوقات حداقل 2 ساعت)
• 6-در کابین سیستم تلفن داخلی ( معمولا باید روی شستی طراحی شود ) استفاده شود
• 7-روی سقف کابین یک ابعاد 50 در 50 سانت وجود داشته باشد ( در صورت الزام )
• 8-روی دیواره ی چاه برای استفاده آتشنشان ها ، نردبان طراحی شود ( در صورت الزام )

نکته : حسگر دود و آتش رو به روی درب ورودی به آسانسور به فاصله ی 1.5 متر و انتهای ( بالا ترین نقطه ) چاه آسانسور یا همون زیر دال بتنی و درون موتورخانه آسانسور نصب شود .

همچنین طبق استاندارد وضع شده شماره BS5588 زمانی که آتش سوزی در طبقه یا طبقاتی رخ می دهد تمامی آسانسور هایی که در آن آپارتمان یا ساختمان وجود دارند ، که این موضوع آتش سوزی از طریق حسگر یا سیستم اطفا حریق به تابلو فرمان آنها ارسال میشود ، باید قابلیت این را داشته باشند که در طبقه ی همکف حرکت کنند و پس از اینکه مسافران خارج شدند حتما باید درب ها به صورت اتومات بسته و اسانسور خاموش شود ، این موضوع در خرید تابلو فرمان آسانسور شما تاثیر گذار خواهد بود.

همچنین به این نکته هم باید توجه کرد که اگر طبقه ی همکف اتش سوزی باشد ، آسانسور نباید همراه مسافران یا بدون آن ، به سمت همکف حرکتی داشته باشد و به صورت اتوماتیک آنجا متوقف شود. ولی وضعیت آسانسور آتشنشان با اسانسور های معمولی فرق می کند ، این آسانسور طبق فرمان تابلو ، به طبقه ی همکف میروند تا آمده ی سرویس دهی به افرادی مثل آتش نشان باشند.

در این حین آسانسور آتشنشان باید قابلیت این را داشته باشد که شستی های بیرونی طبقات آن کار نکند و فرمان ها از طریق شستی داخلی کابین به صورت یک طرفه و دستی باشد که آتشنشان ها هر طبقه ای را خواستند بدون معطلی به آنجا بروند و افراد را تخلیه یا آتش را خاموش کنند.

ضوابط ابعاد و طراحی آسانسور آتش نشان

یک آسانسور آتش نشان باید توانایی حمل حداقل معلول هایی که با ویلچر فقط توان جا به جایی را دارند را بتواند حمل کند ، بنابراین ضوابط در مورد داخلی کابین آسانسور آتشنشان برایش وضع شده است :

• حداقل عمق کابین آسانسور آتشنشان 140 سانتی متر
• عرض کابین حداقل 110 باشد
• حداقل عرض درب 80 باشد
• پایین ترین قسمت شستی از کف کابین نهایت 90 سانت و بالاترین 140 سانت باشد که معلول ویلچری توانایی زدن دکمه ها را داشته باشد
• فاصله ی افقی شستی از درب داخل کابین 40 سانت باشد.
• نصب دستگیره هایی با قطر 3.5 سانت که در ارتفاع 90 سانتی کابین نصب میشوند در 3 وجه دیواره کابین و به فاصله 2 سانتی سطح داخلی دیواره.

در بحث جا نمایی آسانسور آتشنشان پیشنهاد میشه که کنار پله فرار باشه و دسترسی به اون راحت تر باشه . دلیلش اینه که خیلی افراد با اینکه باز هم این اسانسور ایمنی های لازم را دارند ولی باز هم از راه پله ساتفاده می کنند ، در همین حین که انبوهی از جمعیت در حال پایین امدن از راه پله هستند ، انتقال تجهیزات و خود آتشنشان ها از راه پله به سمت بالا ، تقریبا نا ممکن و دشوار هست ، بنابراین راه دسترسیشون به اسانسور اتشنشان باید راحت تر باشه.

ضوابط اجرا راهرو جلو آسانسور

در آسانسور های آتشنشان چیزی که اهمیت داره به طور مثال برای فضایی باید رو به روی درب طبقات این اسانسور ها به اندازه ی حداقلی 1.5 در 1.5 اجرا کرد که این فضا برای چرخش یا تغییر جهت صندلی چرخدار باید فراهم باشه.

ارتفاع ، سطح زیر بنا ساختمان و تعداد آسانسور مربوط به آن

شاید بپرسید که چه ساختمان هایی باید آسانسور آتش نشان داشته باشند ، پاسخ شما این است ، طبق استاندارد BS5588 ساختمان هایی که ارتفاع کف تا سقف آخر آنها حداقل 18 متر است یا به عمق 10 متر از سطح پیاده رو هستند ، یا ترکیبی از این دو تا مورد که گفتم هستند ، باید آسانسور آتشنشان را حتما داشته باشند .

همچنین در کنار بند بالا ، خیلی ها میپرسن از ما که متراژ ساختمان هم روی تعداد دستگاه تاثیر داره ؟ پاسخ ما ، بله هستش ، در جریان باشید که طبق استاندارد گفته شده زیر بنا هایی تا حداکثر 900 متر ، یک آسانسور و زیر بنا هایی بین 900 تا 2000 مترمربع نیز باید حداقل 2 آسانسور داشته باشند.

طبق این قوانین گفته شده اینکه بگیم تعداد افرادی که در ساختمان زندگی میکنند با تعداد آسانسور ها رابطه ی مستقیم دارد بدون شک ، یک صحبت اشتباه است ولی اگر بگیم تعداد آسانسور با متراژ و ارتفاع ساختمان رابطه ی مستقیم دارد ، کاملا درست است .

جلوگیری از نفوذ دود به درون چاه آسانسور توسط ایجاد فشار مثبت

برای اینکه دود ناشی از آتش سوزی به درون چاه آسانسور آتش نشان وارد نشود باید تمهیداتی را در نظر گرفت که یکی از این تمهیدات این است که فضای راهرو جلو درب آسانسور به همراه پله های فرار در طبقات قطعا تحت فشار هوا هستند ، این فشار ایجاد شده نباید به طوری باشه که مثلا درون چاه اختلاف با بیرون چاه در بحث فشار داشته باشه و همین اختلاف فشار باعث بشه که دود واردش بشه. این فشار باید یکسان تقسیم شده باشه بین فضا های مختلف.

این فشار که اعلام کردیم در مجموعه های بزرگ حداقل بین 40 تا 50 پاسکال را در پایین ترین طبقه ایجاد می کنند که با سیستم کنترل آتش ، راه اندازی میشود.

سرعت آسانسور آتش نشان

سرعت آسانسور آتش نشان همانطور که گفته شد سرعت حمل افرادش از بالاترین طبقه به پایین ترین نباید از 60 ثانیه بیشتر باشد ولی اصولا این سرعت باید بین 20 تا 45 ثانیه باشد که افرادی که در کابین هستند ، در مقابل دود ، یا هر خطر احتمالی مثل گرما ناشی از آتش یا کمبود اکسیژن در شرایط بحرانی قرار نگیرند.

جمع بندی مطالب

چیزی که ما تا به حال مشاهده کردیم این بوده که از بزرگ تا کوچیک حتی کودکان هم در شرایط بحرانی مثل زلزله یا آتش ، اعتماد و اطمینان به آسانسور نمی کنند ولی این معیار درستی نیست ، به طور مثال فرض کنید در یک برج 25 طبقه ، طبقه ی 14 دچار اطفا حریق و آتش سوزی شده است ، آن وقت ساکنین طبقات بالا همگی از راهرویی باید روند که آتش در آن شعله ور است؟ یا اینکه باید در ساختمان مبحوس بمانند تا اینکه آتش خاموش شود ؟

همچین نظریه هایی در کنار پیشرفت چشمگیر آسانسور در سطح کشورمان و همچنین در دنیا باعث شد که تمهیدات و اصولی که در تیتر های بالا گفته شد در کنار استاندارد های وضع شده ی علمی و تجربی ، باعث شد که عملا استفاده از آسانسور در شرایط بحرانی مثل آتش سوزی محال ممکن نباشد ، بلکه در شرایطی بتوان از آن در ایمن ترین حالت استفاده کرد .

حتی امروزه و همین حال حاضر که شما در حال خواندن و مطالعه ی این مطلب هستید ، آسانسور آتشنشان را میتوان به عنوان یک وسیله ی حمل و نقلی اجباری در ساختمان های بلند به همراه یک وسیله ی ایمن و امن جهت و حمل و نقل افراد و حتی آتش نشان ها به قسمتی که باید بروند دانست. همچنین در ساختمان هایی که ارتفاع آن ها را از یک حد به بالا اعلام کردیم ، اسانسور اتش نشان جزو واجبات استو باید حتما در نقشه ساختمان و اجرا آن ها در نظر و طراحی شود.

آزمایش علمی در این باره

توی سال 1999 در برج هیروشیما موتوماچی ژاپن ثابت شد که خروج افراد توی این ساختمان بلند هنگام آتش سوزی از مواردی مثل سن ، جنسیت و … به همراه ارتفاع طبقات و تعداد اونها تبعیت می کنه و طبق این آزمایش مشخص شد که حدود نیمی تقریبا 45 درصد ساکنین زمان فرار از پله های خروج اضطراری استفاده می کنند .

همچنین حدود 43 درصد از آسانسور استفاده کردند و باقی مانده آنها نیز از هر دو برای خروج.

البته یک نکته ای اهمیت بالایی دارد ، این است که عرض یکی از عولمل مهم در خروج نفرات و ازدحام جمعیت خروجی است ، محاسبه و تعیین میشود .