در این مقاله قصدمان بر این است که در قسمت آموزش آسانسور شما را با سیستم ترمز اضطراری آسانسور یا همون ترمز آسانسور و مجموعه ی آنها که شامل قطعات تشکیل دهنده ، انواع آن ، مکان نصب آنها و حتی نوع عمکلرد آنها را در این مقاله مورد استفاده قرار میدهیم.

ترمز ایمنی آسانسور چیست

ترمز ایمنی آسانسور ، قطعا اولین سوالتون اینه از چه قسمت هایی تشکیل شده ، ما هم میگیم :

1. گاورنر
2. پاراشوت
3. اهرم یا عصایی
4. سیم بکسل گاورنر
5. ترمز مغناطیسی موتور

این 5 تای بالا تشکیل دهنده ی یک سیستم ترمز اضطراری آسانسور هستن ، حالا شاید بپرسید گاورنر چیه و چه کار میکنه ؟ جوابش:

1. گاورنر شامل یک وزنه ، یک فلکه بالا و یک فلکه پایین و سیم بکسل است
2. وقت سرعت نامی آسانسور بیش از 110 درصد تعریف شده رسید ، عمل می کند
3. عملکرد مکانیکی آن کمک به سیستم ترمز پاراشوت می کند و عملکرد الکتریکی آن باعث قطع برق موتور میشود

حالا کلا این را هم بدونید که خود پاراشوت و سیستم ترمز ایمنی آسانسور وقتی سرعت کابین از 115 درصد عبور میکنه کامل فعال میشه و یک عملکرد مکانیکی ( باعث میشه علاوه بر عملکرد جداگانه  و الکتریکی را خواهد داشت.

نحوه عملکرد پاراشوت آسانسور

در واقع وقتی اسمی از سیستم ترمز ایمنی آسانسور میاد ، خیلی ها فکر می کنن همون پاراشوته ، پاسخ ما اینه که پاراشوت قسمتی از این سیستم هستش. حالا میپرسین مکانیزم اون چطوره؟ باید بگیم که روی یوک کابین نصب میشه که دو تا فک داره که موقع عمل کردن ،  کابین رو را به وسیله ی فک هایی که گیر می کنن به دو طرف ریل ، قفل می کنه به قول معروف مثل یه چتر نجات عمل می کنه.

کلا اینم بزار بدونید که وقتی ما دو نوع پاراشوت دارید دو جهته و تک جهته که نوع تک جهته ی اون خیلی پر کاربرده ، ببین وقتی کابین سرعتش از حد تعریف شده بیشتر میشه ، سیم بکسل گاورنر قفل و کشیده  میشه همین عمل باعث میشه فک ها پاراشوت نزدیک بشن به هم و باعث میشه که کابین با اون وزن و سرعتش رو نگه میداره.

ایرادات عملکرد پاراشوت و عوامل مسبب آن

اگر بیایم از ایراد و مشکلات این سیستم ترمز اضطراری پاراشوت بگیم اینه خیلی اوقات اشتباهی به خاطر حساسیت بالا اش باعث میشه کابین بایستد که همین نوع ایستادنش قطعا به خاطر ایجاد شوک که وارد می کنه قطعا آرامش مسافران را به هم میریزد.

از عواملی که مسبب اشتباه پاراشوت شدن در دستگاه ترمز ایمنی آسانسور هستند را میتوان بگوییم :

1. خرده شدن فک های ترمز
2. لق بودن و میزان نبودن فک های پاراشوت
3. خراشیده و نا میزان بودن و موازی و روی هم نبودن به صورت صحیح ریل ها ( نصب نا صحیح ریل ها )

یکی از سوالات پر تکرار شما اینه که فاصله ی بین فک های ترمز پاراشوت از روی سطح ریل باید چقدر باشه ؟ در پاسخ باید بگیم نباید فاصله مجاز فک  باید 1.5 میلی متر و در مجموع نباید بیشتر از 3.5 میلی متر باشه و اگر باشه غیر استاندارد تلقی میشه.

محل نصب ترمز ایمنی

سر تیتر ما اینه که ترمز آسانسور چیست و برای اینکه کامل بدونید باید بدونید که اصلا پاراوشتی که صحبش رو کردیم اصلا کجا نصب میشه؟ باید بگیم که پاراشوت ممکن است در سه جا نصب بشه که برابر :

• بالا کابین
• پایین کابین
• میانه کابین

اینکه خیلی ها میگن ، آقا باید زیر کابین نصب بشه بعضی ها هم معتقد هستن بالا کابین خیلی بهتر هست ، من به شخصه اصلا مهم نیست برام ، چون محل نصبش اونقدری مهم نیست که اهمیت ایمنی ایجاد شده و محکم بودنش رو فراموش کنیم ، بنابراین استاندارد ایمنی باید برامون اهمیت بیشتری داشته باشه تا اینکه خیلی فوکوس کنیم روی محل نصبش.

رفع پاراشوت آسانسور

ببنید موقعی سیستم ترمز آسانسور فعال میشه و پاراشوت هم عمل می کنه ، توی مدل تک جهته که فقط پاراشوت زمانی که کابین سرعتش به سمت پایین زیاد میشود عمل می کند ، پس از فعال شدن ، شما کابین رو به بالا بکشید ، دوباره می تونید تنظیم شده ی پاراشوت رو مشاهده کنید و در نهایت ، تنظیم دوباره میشه و آماده ی سرویس دهی هستش.

ولی توی پاراشوت های دو جهته بدون شک نیازه که شما یه بار دیگه این بار توسط یک متخصص آسانسوری ، تنظیم کنید .

انواع پاراشوت بر حسب سرعت آسانسور

ببنید یکسری قروانین استانداردی داریم که بر حسب سرعت نوع های سیستم ترمز آسانسور یا نوع پاراشوت رو انتخاب می کنیم ، در تیتر بالا گفتیم که دو نوع پاراوشت داریم بر حسب جهت عمکردی که نوع اول دو جهته است که باعث میشه که چه کابین رو به بالا سرعتش بیشتر از حد مجاز باشه و چه رو به پایین این اتفاق بیوفته ، پاراشوت عمل می کنه ولی نگفتیم انواع پاراشوت در کجا کاربرد داره.

ببنید ما سه مدل پاراشوت داریم که برابر :

• لحظه ای بادامکی
• لحظه ای با غلطک درگیر
• تدریجی

حالا هر کدوم از این مورادی که گفتیم برای چه سرعت آسانسور هایی مناسبه ؟ شما اگر یه آسانسور هوم لیفتی با سرعت نهایت 0.63 متر بر ثانیه داشته باشید باید از نوع اول استفاده کنید . اگر سرعت آسانسورتون تا 1 متر هستش از نوع لحظه ای با غلظک درگیر میتونید استفاده کنید ولی اگر سرعتش بیشتر از 1 متر هستش بهتره که تدریجی رو استفاده کنید.

حالا همین پاراشوت تدریجی یه مدل قدیمی داره که بهشون میگن گوه ای و یه مدل جدید دارن که فنر فشرده لاستیکی داره یا نوع ترمز های دیسکی داره.

1- ترمز ایمنی لحظه ای

پاراشوت لحظه ای یا ترمز ایمنی آسانسور لحظه ای میتونیم بگیم یک ساختار بسیار اولیه و ساده داره در بین مدل های مختلف پاراشوت. ببنید اسمش با خودشه ، در لحظه عمل میکنه در تیتر بالا گفتیم ، این طور پاراشوت هایی کلا نباید توی سرعت های بالا ازشون استفاده کرد ، چرا که از اون جایی که در لحظه عمل میکنه توی مسافت های بالا با سرعت های بالا ، باعث شوک سنگین و ضربه به سیستم کل آسانسور میشه که هیچ شرکت آسانسوری فکر نمیکنم از اون توی مسافت های بالا استفاده کنه معمولا توی مسافت ها و کورس حرکتی های پایین ازشون استفاده میشه .

بنابراین صحبت بر اینه که خیلی خیلی بیاید استفاده کنید از توی نهایت سرعت 1 متر ازش در آسانسور استفاده کنید ولی پیشنهاد اصلی ما اینه برای آسانسور هایی که سرعتشون زیر 0.63 متر بر ثانیه است ، استفاده کنید. حالا چیز جالب تر اینه که این مدلی که گفتیم یه مدل دیگه داره اسمش پاراشوت لحظه ای با اثر ضربه گیری هستش که میتونید برای کابین هایی که نهایت سرعتشون یک متر بر ثانیه هست استفاده کنید که موقع عمل ، یک فشار افزایشی روی تیغه ریل ها ایجاد می کنه.

2- پاراشوت تدریجی

الان میتونیم بگیم روتین ترین نوع در سیستم ترمز آسانسور بدون شک همین پاراشوت تدریجی هستش که برای سرعت های 1 و یک متر بر ثانیه به بالا از اون استفاده میشه . شما موقعی از این پاراشوت استفاده می کنید ؛ عملکردش مثل اسمش هستش ، خیلی تدریجی با ایجاد کردن یک فشار محدود باعث توقف کابین اون هم به صورت تدریجی میشه و فک هایی که داره روی تیغه ریل قفل میشن.

شما مجاز هستید که چه در سرعت های پایین و چه در سرعت های بالا حتی برای آسانسور های باری که چند تا ترمز به کابینشون متصل هست ، از این مدل در سیستم ترمز ایمنی آسانسور تون استفاده کنید ولی حواستون به این موضوع باشه که مسافت بین توقف ها خیلی مهمه و همینطور از اون جایی که پاراشوت تدریجی ، به صورت تدریجی هم عمل می کنه ، باید بسنجید که توی مسافت ها با سرعت های کم تدریجی نصب کنید بهتره یا لحظه ای چون توی ترمز های تدریجی مسافت طول ترمز کاملا سرعت آسانسوری روی اون تاثیر داره.

حالا میپرسین اگر سرعت آسانسور بالا بود و طرفیت حمل بار کابین هم خیلی بالا بود اون زمان چی میشه؟ ببنید توی اینطور پروژه هایی به خاطر خاص بودن و سرعتی بودن ، این امکان وجود داره که لقمه های پاراشوت روی ریل کشیده بشن و به خاطر اون وزن و سرعتی که داره ، لقمه ها از گرمای تحت اثر اصطحکاک به وجود آمده ، ذوب شود برای همین توی پروژ] های خاص این چنین ، روی لقمه ها یک مواد سرامیکی ، لحاظ میشه که از ذوب شدن اون ها جلو گیری می کنه و پایداری بیشتری را ایجاد می کنه.

نکات

شاید در مورد سیستم ترمز آسانسور بگید که ممکنه چقدر طول ترمز باشه باید بگیم که این مورد را نمیتونیم بگیم مثلا 2 متر یا نیم متر بلکه این موضوع نوع ترمز و سرعت خیلی روی اون تاثیر گذار هستش ولی اینو مطمعن باشید که اثر ترمز ها از طریق فک ها روی ریل ممکن هست که حک بشه .

نکته : برای آسانسور هایی که ترمز رو به بالا دارند و گواهی آن موجود است پیشنهاد می شود که گاورنر تک جهته استفاده شود ولی این موضوع را باید با بازرس استاندارد هماهنگ کنید که طی مسیر نصب پروژه به مشکلی بر نخورید .

ببنید یکسری چاه آسانسور  هستند که کف چاهکشون اونطور که باید و شاید قوی و مستحک نیست مثلا توی پروژه های باز سازی می بینیم که حتی با مقاوم کرده سکو های کف چاه هم متاسفانه مشکل استحکام داریم ،باید یک پاراشوت هم برای قاب وزنه به صورت جدا گانه در نظر بگیریم.

گاورنر : فعال کننده ی ترمز ایمنی آسانسور

در سیستم ترمز اضطراری آسانسور اولین قطعه ای که باعث فعال سازی پاراشوت میشه بدون شک همین گاورنر هستش ، ببنید گاورنر معمولا یا در موتور خانه یا بالای چاه ( بسته به نوع پروژه که MR باشد یا MRL ) نصب میشه ، حالا میپرسید که چه ربطی به پاراش.ت داره ؟ ببنید گاورنر حداقل یه سیم بکسل داره با سایز 6 یا 8 میلی متری که دور فلکه ی بالای خودش میچرخه ، میاد میره از اهرم پاراشوت عبور میکنه و میره دور فلکه ی پایین چاه گاورنر هم عبور می کنه .

وقتی که سرعت از چیزی که در ابتدای صفحه صحبت کردیم بیشتر میشه ، گاورنر عمل میکنه ، به همین طریق به صورت مکانیکی پاراشوت هم عمل می کنه و با حرکت رو به پایین ( حالت سقوط ) فک های پاراشوت به خاطر نیرو کششی که براشون پیش اومده در گیر میشن.. حالا شما در نظر بگیرید که گاورنر بالا و پایین ( مخصوصا پایین ) درست نصب نشه ، اینطور سیم بکسل تاب خوردگی براش پیش میاد .

حالا یه اصلی وجود داره که باید از این مورد اطلاع پبدا کنید ، ببینید وقتی شما پاراشوت تدریجی استفاده می کنید ، عملا میدونید که وقتی سیستم ترمز آسانسور فعال میشه ، در کنار اینکه لقمه های پاراشوت در گیر شدن ، به خاطر کشش به وجود آمده و نوع تدریجی بودن ترمز ، باید گاورنر و سیم بکسل هم مسافتی را حرکت کنند ، این طور نباشه همش قفل باشه و تمام نیرو های موجودی بیوفته روی سیم بکسل گاورنر و گاورنر باید اجازه حرکت به سیم بکسلش رو بده .

حالا یه اصل دیگه هم هست ، توجه کن گاورنر باید بتونه که سیم بکسلش را با نیروی سیصد نیوتن یا دو برابر اون یعنی شیصد نیوتن برای درگیر شدن پاراشوت ، نگه داره.

ترمز مغناطیسی موتور آسانسور

از عاملین مهم در سیستم ترمز آسانسور بدون شک میتونیم ترمز اصلی موتور آسانسور که از نوع مغناطیسی هست را نام ببریم . ببنید این ترمز شامل ، بوبین مغناطیسی ، اهرم ، یک جفت فنر ، لنت ترمز و کفشک هستش که شما به محض اینکه آسانسورتون رو راه اندازی کنید ، میتونید شاهد این باشید که ترمز عمل می کنه و بوبین باعث میشه که دو سر اهرم ها از هم دور بشن .

حالا قضیه اینکه اگر برق بره و یو پی اس آسانسور نداشته باشید برای ترمز مغناطیسی موتور چه اتفاقی میوفته؟ ببین وقتی برق میره ، برق بوبین هم قطع میشه ، به خاطر همین لنت های ترمز به خاطر اون یک جفت فنر فشرده ای که پشتش هست و فشار میره بهش و لنت ها در گیر میشن و در نهایت آسانسور ایست میکنه .

حالا ببنید یه اهرمی داره روی موتور ، که وقتی برق میره و میخواید کابین رو از بین طبقات بیارید روی سطح طبقات و مسافران را به صورت دستی پیاده کنید ، لازمه که اون اهرم رو بکشید با دست و با اون یکی دستتون از طریق فلایویل موتور ، کابین را جا به جا کنید به پایین یا بالا ، معمولا توی پروژه ها جهت بالا و پایین را نوشته اند.

سرویس و نگهداری

ببنید در بحث سرویس و نگهداری سیستم ترمز آسانسور برای موتور آسانسور اینطوره که اهمیت بالایی بدون شک خواهد داشت ، که این سرویس شامل این است که لنت ها تمیز بشن و فاصله ی بین لنت و فضای استوانه ای کمتر از 1 میلی متر نباشه و از کارکرد و عملکرد اون بدون شک نیازه که یک چک بشه که از درست کار کردن اون اطمینان پیدا بشه.

لازم به ذکر هستش که هر مشکلی برای ترمز این موتور پیش بیاد باید کل مجموعه ترمز تعویض بشه و تعمیر نباید بشه .

تفاوت پاراشوت و گاورنر آسانسور

در این مقاله که در مورد ترمز آسانسور چیست است و موارد مربوط به آن ، پاسخ به یکی از سوالات پر تکراری که هم توی پشتیبانی آنلاین واتساپ از بخش فنی ازمون می پرسن و هم اینکه در قسمت نظرات زیاد بحثش پیش اومده ، این سوال اینه که میگن فرق و تفاوت پاراشوت و گاورنر چیه ، من توی چند مورد بیانش میکنم ، این تفاوت ها شامل :

• تفاوت در محل نصب
• هر دو دارای عملکرد مکانیکی اند
• تفاوت در نوع واکنش
• گاورنر سیم بکسل مرتبط به کابین را متوقف می کند
• پاراشوت توسط فک هایش کابین را توسط ریل نگه می دارد
• شباهت در نگهداری و ایست کابین در صورت فعال شدن

ببنید چیزی که واضحه اولیش اینه که هر در جزو سیستم ترمز آسانسور هستند و خیالتان راحت کنم ، اینا جدا از اهم نیستن ، یه جورایی ، مکمل هم دیگه ان ولی تفاوت اصلیشون توی بحث جایی هستش که عمل می کنن.